ندارد . « 1 » س 651 - مراد از دعا و دعوت خداى تعالى و دعا و دعوت بندگان چيست ؟ ج - دعاء ، اگر به خداى تعالى نسبت داده شود معنايش هم دعوت‌كردن تكوينى است كه همان ايجاد آن چيزى است كه حق‌تعالى اراده كرده ، گويا خداى تعالى آن چيز را به سوى ارادهء خود دعوت نموده - مانند اين قول خداى تعالى كه مىفرمايد : « يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِهِ ، روزى كه او شما را مىخواند ، و شما او را با حمدش اجابت مىكنيد » « 2 » كه منظور از اين جمله اين است كه خداى تعالى شما را ( كه در قبرهايتان آرميده‌ايد ) براى زندگىكردن در عالم آخرت دعوت مىكند ، و شما دعوت او را با قبول خود اجابت مىكنيد ، كه در اين آيه ، دعوت به‌معناى ايجاد و خلقت است درنتيجه معناى تكوين را مىدهد . و هم خواندن و دعوت‌كردن تشريعى ، و آن عبارت است از اينكه خداى تعالى به زبان آياتش بندگان را تكليف كند به آنچه كه از آنان مىخواهد ، و امّا دعوت و دعاى بندگان عبارت است از اينكه بندهء خدا با خواندن پروردگارش رحمت و عنايت پروردگار خود را به سوى خود جلب كند ، و خواندنش به اين است كه خود را در مقام عبوديّت و مملوكيّت قرار دهد ، به همين جهت عبادت در حقيقت دعاء است ؛ چون بنده در حال عبادت خود را در مقام مملوكيّت و اتصال به مولاى خويش قرار مىدهد و اعلام تبعيت و اقرار به ذلّت مىكند تا خدا را با مقام مولوّيت و ربوبيتش به خود معطوف

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 7 ، ص 125 . ( 2 ) . سورهء اسراء ، آيهء 52 .